Energiecoöperaties zoals Opgewekt Lelystad zijn allang geen bijzaak meer in de energietransitie — ze zijn een onmisbare speler. Dat blijkt uit een groot wetenschappelijk onderzoek dat deze zomer verscheen in het gerenommeerde vakblad Energy Policy, geschreven door twintig onderzoekers van onder meer Erasmus Universiteit Rotterdam, TU Delft en TU Eindhoven, samen met Energie Samen, de landelijke koepel van energiecoöperaties.
Een landelijke beweging
De cijfers uit het onderzoek spreken voor zich:
• 702 energiecoöperaties actief in Nederland
• 139.000+ leden aangesloten
• Coöperaties actief in bijna 90% van alle gemeenten
• Leden investeerden samen ruim €185 miljoen in coöperatieve wind- en zonprojecten
Wat in Lelystad gebeurt, staat dus niet op zichzelf. Het maakt deel uit van een brede, landelijke ontwikkeling waarin burgers via hun coöperatie mede-eigenaar worden van de energievoorziening van hun eigen buurt.
Waarom lokaal eigenaarschap werkt
De onderzoekers laten zien dat coöperatief eigendom niet alleen eerlijker is, maar ook praktisch beter werkt: projecten met lokale eigenaars kennen minder bezwaarprocedures en kortere doorlooptijden dan commerciële projecten. Bewoners die mede-eigenaar zijn, accepteren duurzame energie makkelijker — logisch, want de opbrengsten blijven in de buurt en de zeggenschap ligt bij de leden zelf (één lid, één stem).
Daarnaast blijkt dat energiecoöperaties actief bijdragen aan het bestrijden van energiearmoede, juist omdat ze dicht bij bewoners staan en drempels verlagen voor huurders en huishoudens met een kleinere portemonnee.
Van pionier naar systeemspeler
Misschien wel de belangrijkste conclusie: de Nederlandse overheid erkent energiecoöperaties inmiddels als structurele partner in de energietransitie, naast marktpartijen en de overheid zelf. De nieuwe Energiewet geeft coöperaties expliciet het recht om energie te leveren en flexibiliteitsdiensten aan te bieden. Scenario’s laten zien dat coöperaties tegen 2050 goed kunnen zijn voor 20% van alle zonne-energie en meer dan de helft van de windenergie op land.
Wat betekent dit voor Lelystad?
Voor Opgewekt Lelystad bevestigt dit onderzoek waar we al langer voor pleiten: dat lokale energiecoöperaties niet zomaar een leuk initiatief zijn, maar een serieuze uitvoeringspartner voor de gemeente bij de energietransitie — van zonprojecten tot de warmtetransitie. We werken daarom nauw samen met de gemeente Lelystad en met Energie van Flevoland aan een energiesysteem waarin bewoners zelf aan het stuur staan.